

GTr 42, Centrale Werkplaats Tollensstraat, 17 april 1940
Foto: Gemeentetram Amsterdam
Gemeentetram Amsterdam - Serie 35-53
Serie: 35-45, 46-50, 51-53
Type: Autobus
Aantal: 19 Stuks
Fabrikant 35-50: Kromhout, Amsterdam - Verheul, Waddinxveen
Fabrikant 51-53: Kromhout, Amsterdam - Werkspoor, Zuilen
Chassistype 35-45: Kromhout TB4 (35: Kromhout TB-4L)
Chassistype 46-53: Autocar
Motortype 35: 4-cilinder oliemotor 4 LW
Motortype 36-45: 4-cilinder oliemotor 4 LK
Motortype 46-53: 4-cilinder benzinemotor JXB Hercules
Bouwjaar: 1937-1940
Lengte:
Breedte:
Hoogte:
Wielbasis:
Motorvermogen 35: 68 pk (bij 1.700 toeren)
Motorvermogen 36-45: 53 pk (bij 1.700 toeren)
Motorvermogen 46-53: 68 pk (bij 1.700 toeren)
Ledig gewicht:
Maximale gewicht:
Versnellingsbak:
Passagiersindeling: zie tabel
Nieuwprijs:
Voor lijn B in Amsterdam-Noord werd een kleinere en lichtere proefbus gebouwd naar het model van de serie 126-157. Het toegestane gewicht op een brug over één van de zijkanalen in de Cornelis Douwesweg in Noord was het gevolg dat de zware Kromhouts hier niet mochten rijden.
De 35 was een proefbus, die geleverd werd in 1937, en werd uitgetest op lijn H. De seriebouw volgde met 2 reeksen, tw. de 36-45 en de 46-53. Deze bussen waren van het kleinere carrosseriemodel en hadden dus geen uitstapdeur, zodat dit diende te geschieden door de enige deur, de voordeur. Dit was overigens vanaf het begin van de buslevering nog gebruikelijk geweest.
De 35-45 hadden een 4-cylinder oliemotor, terwijl de 46-53 een 4-cylinder benzinemotor hadden. De serie was de kleinere uitvoering van de gelijksoortige serie 126-157. De reeks 46-53 was goedkoper in aanschaf, doordat de firma Kromhout een aantal Autocar-chassis met Hercules-benzinemotoren had geïntroduceerd en deze als Kromhouts doorverkocht. In Amsterdam werden beide groepen als Kromhouts vermeld, alhoewel deze naam dus bij lange niet de lading dekte. De bussen 51-53 waren besteld bij Kromhout en zouden de bouwnummers 1697-1699 krijgen, maar de bouw werd uiteindelijk door Kromhout uitbesteed aan Werkspoor.
Op - -1940 werd de 35 door de Duitse bezetters gevorderd, maar keerde op - -1940 weer bij de Gemeentetram terug.
Met ingang van 24-09-1940 werd de 38 op tijdelijke basis voorlopig in gebruik genomen als geldauto.
In maart/april 1941 werden de 46-53 omgebouwd tot het rijden op houtgas. De bussen kwamen hiermee in dienst op resp.:
27-03-1941(bus 48) ; 08-04-1941(bus 46 & 52) ; 15-04-1941(bus 49 & 51) ; 29-04-1941(bus 47 & 50) en op 03-06-1941(bus 53).
In juni 1943 kreeg de 51 een aangebouwde generator aangebracht, gevolgd door de 47 en de 50 in resp. november en september 1943. In november 1943 werd de 42 omgebouwd tot het rijden op persgas.
Na de stillegging van het busnet op 06-09-1944 werden de bussen 35-37, 39-41, 47, 50 en 51 door de Duitse bezetters gevorderd. Dit werd de 35, 36, 39, 40, 47 en 50 noodlottig en deze bussen moesten in 1945 als oorlogsverlies uit het bestand worden geschrapt.
De 37, 41 en 51 repatrieerden wel en kwamen in 1945-1949 na herstel terug in dienst. Ook geldauto 38 kwam weer terug in dienst als gewone autobus.
Na de oorlog kwamen de bussen vanaf 17-09-1945 weer in dienst op lijn B. De wagens 43, 45, 46 en 49 hebben na de tweede wereldoorlog bij het GVB niet meer gereden en stonden in een hoekje van de garage buiten dienst.
Vanaf 6 juli 1945 werd door de Militaire Commissaris van de Provincie Noord-Holland een viertal autobussen gevorderd voor het mijnwerkersvervoer in Limburg. Uit deze serie betrof dit wagen 53. Nog dezelfde maand keerde hij weer terug uit Limburg.
Van 25-01 t/m 20-05-1946 werd de 42 verhuurd aan de Streekvervoersmaatschappij N.B.M. Ook de 37 reed daar tijdelijk als huurbus van 01 t/m 13-03-1946.
In 1949 werd de 51 verkocht.
Vanaf 01-01-1951 verschoof de inzet van de bussen naar lijn L, de vervanger van de voormalige tramlijn 18, die op 31-12-1950 was opgeheven.
In 1951 werd de plaatsindeling gewijzigd voor de reeks 36-45 in 31-15 en voor de reeks 46-53 in 29-17 plaatsen.
In 1952 werden de 43, 45, 46 en 49 verkocht aan de firma E. Does te Landsmeer, welke lijndiensten in de Zaanstreek uitvoerde.
De 46 werd hier gebruikt als onderdelenleverancier en de overige 3 bussen kwamen in de lijndienst en werden vernummerd.
In 1953 werd in Nederland het nationale kentekensysteem ingevoerd, waarmee de oude provinciale kentekens werden vervangen door het nieuwe nationale exemplaar.
Eind 1953 werden de benzinebussen 48, 52 en 53 buiten dienst gesteld. In januari 1955 ging het restant buiten dienst en de meesten werden verkocht aan de NV. ENHABO, de opvolger van E. Does, in Landsmeer. Van de 7 aan de ENHABO verkochte wagens werden 5 bussen in dienst gesteld en de overige 2 bussen dienden als onderdelenleveranciers, die aansluitend werden afgevoerd naar sloperij De Ridder in Soest.
| Provinciaal | Indeling | TIJDENS DE TWEEDE | WERELDOORLOG | Na W.O.-2 | Na Herstel | Nationaal | ||||||||||||
| Busnr. | Aflevering | In Dienst | Op Lijn | Kenteken | Chassisnummer | Motornummer | Bouwnummer | Zit/Staanplaatsen | Gewicht | Gevorderd op | Gevorderd naar | Teruggevonden op | Her-In Dienst op | Kenteken | Buiten Dienst | Afvoerdatum | Afvoer naar | |
| 35 | 09-09-1937 | -10-1937 | H | G 37468 | TB-226 | 8126 | 1324 | 36/7 | 16-06-1944 | Wehrmachtsdienststelle 05686 | --- | --- | --- | 16-06-1944 | W.O.-2 | "gevorderd door de Duitsers" | ||
| 36 | 20-09-1938 | -09-1938 | B | G 19409 | TB-394 | 8691 | 1479 | 31/7 | 16-06-1944 | Wehrmachtsdienststelle 05686 | --- | --- | --- | 16-06-1944 | W.O.-2 | "gevorderd door de Duitsers" | ||
| 37 | 11-04-1939 | -05-1939 | B | GZ 48641 | TB-395 | 8692 | 1480 | 31/7 | 04-11-1944 | W.B.N.-Dienststelle 08963 | 16-07-1945 | 01-12-1945 | NB-47-16 | - -1955 | 09-05-1955 | N.V. ENHABO, Landsmeer (nr. 37) | ||
| 38 | 25-04-1939 | -05-1939 | B | GZ 48642 | TB-396 | 8693 | 1481 | 31/7 | --- | --- | --- | --- | NB-47-17 | - -1955 | 09-05-1955 | N.V. ENHABO, Landsmeer (nr. 38) | ||
| 39 | 25-04-1939 | -05-1939 | B | GZ 48643 | TB-397 | 8694 | 1482 | 31/7 | 16-06-1944 | Wehrmachtsdienststelle 05686 | --- | --- | --- | 16-06-1944 | W.O.-2 | "gevorderd door de Duitsers" | ||
| 40 | 05-05-1939 | -05-1939 | B | GZ 48644 | TB-398 | 8695 | 1483 | 31/7 | 16-06-1944 | Wehrmachtsdienststelle 05686 | --- | --- | --- | 16-06-1944 | W.O.-2 | "gevorderd door de Duitsers" | ||
| 41 | 16-05-1939 | - -1939 | B | GZ 48645 | TB-399 | 8696 | 1484 | 31/7 | 16-06-1944 | DW-Dienststelle 05686 | 16-08-1945 | 05-11-1949 | NB-47-18 | - -1955 | 09-05-1955 | N.V. ENHABO, Landsmeer (nr. 39) | ||
| 42 | 12-06-1939 | -06-1939 | B | GZ 48646 | TB-400 | 8697 | 1485 | 31/7 | --- | --- | --- | --- | NB-47-19 | - -1955 | 09-05-1955 | N.V. ENHABO, Landsmeer (nr. 40) | ||
| 43 | 27-06-1939 | -07-1939 | B | GZ 48647 | TB-401 | 8698 | 1486 | 31/7 | --- | --- | --- | --- | --- | - -1952 | 28-02-1952 | Firma E. Does, Landsmeer (nr. 34) | ||
| 44 | 18-07-1939 | - -1939 | B | GZ 48648 | TB-402 | 9501 | 1487 | 31/7 | --- | --- | --- | --- | NB-47-20 | - -1955 | 09-05-1955 | N.V. ENHABO, Landsmeer (nr. 41) | ||
| 45 | 15-08-1939 | -08-1939 | B | GZ 48649 | TB-403 | 8700 | 1488 | 31/7 | --- | --- | --- | --- | --- | - -1952 | 28-02-1952 | Firma E. Does, Landsmeer (nr. 35) | ||
| 46 | -11-1940 | -11-1940 | GZ 54526 | U10-1158 | 933600 | 1691 | 30/8 | --- | --- | --- | --- | --- | - -1952 | 02-05-1952 | Firma E. Does, Landsmeer (nr. 36, alleen voor onderdelen gebruikt) | |||
| 47 | -11-1940 | -11-1940 | GZ 54527 | U10-1159 | 933644 | 1692 | 30/8 | 05-08-1944 | DW-Dienststelle 47053 | --- | --- | --- | 16-06-1944 | W.O.-2 | "gevorderd door de Duitsers" | |||
| 48 | -11-1940 | -11-1940 | GZ 54528 | U10-1162 | 933735 | 1693 | 30/8 | --- | --- | --- | --- | NB-48-56 | - -1955 | 09-05-1955 | sloperij de Ridder, Soest | |||
| 49 | -11-1940 | -11-1940 | GZ 54529 | U10-1163 | 933633 | 1694 | 30/8 | --- | --- | --- | --- | --- | - -1952 | 28-02-1952 | Firma E. Does, Landsmeer (nr. 33) | |||
| 50 | -11-1940 | -11-1940 | GZ 54530 | U10-1166 | 933737 | 1695 | 30/8 | 05-08-1944 | DW-Dienststelle 47053 | --- | --- | --- | 16-06-1944 | W.O.-2 | "gevorderd door de Duitsers" | |||
| 51 | -01-1941 | 01-02-1941 | GZ 54531 | U10-1154 | 933636 | 30/8 | 05-08-1944 | DW-Dienststelle 47053 | 19-07-1945 | 02-06-1946 | --- | - -1949 | 28-07-1949 | verkocht | ||||
| 52 | -03-1941 | 08-03-1941 | GZ 54532 | U10-1125 | 933680 | 30/8 | --- | --- | --- | --- | NB-48-57 | - -1955 | 09-05-1955 | N.V. ENHABO, Landsmeer (onderdelenleverancier) | ||||
| 53 | -02-1941 | 01-03-1941 | GZ 54533 | U10-1153 | 933637 | 30/8 | --- | --- | --- | --- | NB-48-58 | - -1955 | 09-05-1955 | N.V. ENHABO, Landsmeer (onderdelenleverancier) |


