

GVB 008, Lijn 22, Insulindeweg, 29 augustus 2013
Foto: Tim Castricum
Gemeentevervoerbedrijf Amsterdam - Serie 007-008
Serie: 007-008
Type: Gelede Bussen Lagevloer, PHILEAS 18,5M FUEL CELL
Aantal: 2 Stuks
Fabrikant: VDL Bus & Coach BV., Heerenveen ;
Advanced Public Transport Systems bv (APTS), Helmond
Chassistype: Phileas 18.5M Fuel Cell
Motortype: Skoda 24 ML
Motorcode: 21DB2022-1NA06
Brandstofcel: 130 kW
Elektromotor: 160 kW
Maximum snelheid: 96 km/u
Milieuclassificatie: Euro-5
Lengte: 18440 mm
Breedte: 2550 mm
Hoogte: 3200 mm
Instaphoogte: 340 mm
Geknielde Instaphoogte: 250 mm
Stahoogte Interieur: 2250 mm
Wielbasis voorbak: 7700 mm
Wielbasis tweede as <--> achteras(bijwagen): 7575 mm
Totale wielbasis): 15820 mm
Vooroverbouw: 1190 mm
Achteroverbouw: 1525 mm
Draaicirkel: 2080 mm
Ledig Gewicht: 19020 -19920 kg (resp. 008 en 007)
Maximaal Gewicht: 27300 kg
Cilinderinhoud: 0 cm³ (0 cilinders aanwezig)
Vooras: ZF RL 85/E
Achteras: APTS (2e & 3e as)
Vering: Luchtvering
Remmen: Schijfremmen (rondom)
Koppel:
Motorvermogen: 240 kW (= 326 pk)
Versnellingsbak: N.V.T.
Passagiersindeling: 37-61 + 1 rolstoel
Donderdag 20 november 2008 werd het startsein gegeven voor de ontwikkeling en levering van in totaal 4 Phileas waterstof- en brandstofcelvoertuigen met een lengte van 18 meter.
Het pilotproject, de Phileas brandstofcelhybride bus, wordt uitgevoerd door de Stadsregio Amsterdam in samenwerking met de gemeente Amsterdam, het GVB en busfabrikant APTS. Het gaat om twee bussen die in Amsterdam in de dienstregeling gaan rijden. Om de kosten lager te houden is gebruik gemaakt van reeds bestaande bussen, en is de opdracht tot de bouw gecombineerd met een ander, Duits pilotproject. Ook in Keulen, bij het Regional Verkehr Köln (RVK), moesten twee van deze bussen gaan rijden.
Het project is medio 2009 gestart met de ondertekening van het convenant. Volgens planning moesten de bussen begin 2011 aan het GVB worden geleverd en vanaf het voorjaar van 2011 in de dienstregeling gaan rijden. Het project moest medio 2013 afgerond.
Het ging om lichtgewicht gelede 18-meter lage vloerbussen (Phileas), met een brandstofcelhybride aandrijflijn op waterstof. De energieopslag voor het hybride deel bestond uit een accupakket en supercondensatoren (‘ultracaps’).
De bus werd aangedreven door een centraal geplaatste elektromotor die het differentieel op de achterste as aandreef.
Het project was een wereldprimeur, want dit was niet alleen de eerste waterstof- en brandstofcel Phileas, maar tevens het eerste waterstof- en brandstofcelvoertuig met een lengte van 18 meter. Tot nu toe waren er alleen waterstof- en brandstofcelbussen gebouwd tot een lengte van 13,5 meter.
Het project werd in 2 gedeeltes gesplitst aangezien er kleine verschillen waren tussen de Phileassen bestemd voor Amsterdam en de Phileassen voor Keulen. De energieopslag van de Amsterdamse Phileassen vond plaats door middel van supercapacitors. De energie, die tijdens het remmen werd opgewekt, werd opgeslagen en weer gebruikt bij het weer optrekken van de bussen. Voor de energieopslag van de Keulse voertuigen werd een batterijsysteem gebruikt. Een voertuig dat op waterstof- en brandstofcellen reed, mocht zich een ‘zero emission’ voertuig noemen. Er vond namelijk geen schadelijke uitstoot plaats aangezien de enige uitstoot uit zuiver water bestond. Bijkomend milieuvriendelijk aspect van de nieuwe generatie waterstof- en brandstofcelsystemen was het feit dat deze 50% minder energie verbruikten. Daarnaast werd nauwelijks geluid geproduceerd.
De bouw werd uitgevoerd door een consortium van fabrikanten,tw.:
• Advanced Public Transport Systems bv (APTS) uit Helmond (Nederland), is verantwoordelijk voor de productie van de Phileassen,
de integratie van de diverse systemen in de voertuigen en de levering. APTS was een samenwerking tussen Berkhof, BOVA en de
Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij Simac in 1988 en dus nu inmiddels onderdeel geworden van VDL Bus & Coach bv.,
die hierin 70% van de aandelen bezat.
• Vossloh Kiepe GmbH uit Düsseldorf (Duitsland), is verantwoordelijk voor de hybride aandrijving inclusief energieopslag en voor het
energie management.
• Nedstack Fuel Cell Technology BV uit Arnhem (Nederland) is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en levering van het
brandstofcelsysteem en het hogedrukwaterstofsysteem.
• Hoppecke Batterien GmbH uit Brilon (Duitsland) is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en levering van de batterijen en het
Batterij Management Systeem(BMS) voor de Phileassen die bestemd zijn voor Keulen.
Verder waren de universiteiten ‘Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule Aachen’ en ‘Fachhochschule Köln’ bij het project betrokken. Studenten van deze universiteiten hielden zich met name bezig met het volgen van de prestaties van zowel het energie managementsysteem als het batterijsysteem en de rapportage hiervan.
Het project liep bij de ontwikkeling forse vertraging op, waarbij pas in juli 2011 de eerste bus voor instructiedoeleinden beschikbaar kwam en sindsdien regelmatig in Amsterdam onderweg was.
Na instructieritten reed in augustus 2011 de 007 in Garage Noord tegen het tankstation, waardoor het tankstation beschadigd raakte en ook de bus aan de achterkant beschadigd raakte. Tot het herstel van beiden werd het testrijden tijdelijk stilgelegd. Het herstel van het tankstation duurde heel lang, waarbij er een nieuw tweedehands exemplaar moest komen.
Op 17-08-2011 werd de tweede Phileas, de 008, afgeleverd in Garage Noord. Beide bussen reden op tijdelijke kentekens.
Op 10-10-2011 werden de wagens defintief overgeschreven op GVB Activa BV. met behoud van hun kenteken.
Op 02-01-2012 startte, nadat de weken daarvoor al werd lesgereden, het proefbedrijf op lijn 22. Hierbij werden de bussen beiden als extra's ingezet en reden als extra mee in de dienst, dan wel vervingen een rit van één van de reguliere dienstwagens. Op 30 januari 2012 ging de reguliere dienst van start, waarbij de bussen op 2 vaste dienstwagens, de 22-20 en 22-21, worden ingezet. De ene begon zijn dienst rond 7 uur en reed tot een uur of 12 s'middags. De andere begon rond 12 uur en reed tot 6 uur s'middags. In de praktijk gebeurde het echter regelmatig dat één of beide bussen door defecten uitvielen en de ritten dan werden waargenomen door een gewone gelede van Garage Noord, omdat deze twee diensten van lijn 22, die vanuit Garage Zuid rijdt, vanuit Garage Noord worden gesteld. De inzet van een gewone gelede bus lag tevens mede in het feit dat slechts een kleine groep van 15 chauffeurs beschikbaar was voor de dienst, hetgeen de inzet ook vaak hinderde. Voor de inzet op lijn 22 werd gekozen, omdat de bussen op last van de autoriteiten niet door de Ijtunnel mochten rijden en het GVB ze toch graag op een CS-lijn wilde tonen en daarbij kwam dus lijn 22 als de ideale vervanger uit de bus. De eerste proef, voor 2 jaar, werd beëindigd per 31-12-2013, waardoor de bussen weer buiten dienst kwamen te staan. Geld voor de voortzetting van de inzet kwam pas in de loop van januari 2014 beschikbaar, zodat de bussen vanaf maandag 13-01-2014 weer terug in dienst kwamen.
Alhoewel de bus in principe een halve dienst deed, was het in de praktijk mogelijk om beide diensten met één waterstofbus te doen, hetgeen bij uitval ook meermaals plaatsvond. De tankinhoud was 320 bar en een halve dienst betekende een gebruik van zo'n 135 bar, ofwel 250 á 270 bar voor beide diensten tezamen. Na afloop van de dienst moet de chauffeur de bus zelf aftanken, hetgeen ongeveer 15 tot 25 minuten in beslag nam.
Op 19-02-2014 vond een opmerkelijk voorval plaats met een Waterstofbus. Rond 10.25 uur kwam op de Cruquiuskade de 007/22-21(richting Muiderpoortstation) met een van de achteras van de bus afgelopen (gebroken) wiel te staan, waarbij de bus aan de blinde zijde met zijn achteras op straat vast kwam te staan. Het losgebroken wiel raakte bij het afbreken in zijn baan een tegenligger in de vorm van een personenauto, die daarbij ook forse schade opliep. Rond 11 uur werd de bus na het demonteren van de as en de wielen achterstevoren door een grote bergingswagen naar garage Noord gesleept, waarbij de GVB-monteur mee moest sturen ivm. de grote lengte van de sleep. Na herstel kon de bus later in de maand weer terugkeren in de dienst.
Op 14-09-2014 werd op het Westergasfabriekterrein de Solarboatparade gehouden. Omdat GVB sponsor was werd tussen het CS en de Westergasfabriek(Haarlemmerweg/Van Hallstraat) tussen 10 en 17 uur een pendeldienst gereden met waterstofbus 007. De 008, die ook zou meerijden, maar al langere tijd defect buiten dienst stond, deelde dus helaas niet mee in de feestvreugde.
Met de start van de nieuwe jaardienst werden de 007 en 008(die al enige tijd buiten dienst stond) aan het einde van de dienst op 12-12-2014 buiten dienst gesteld. De proef liep echter t/m 31-12-2014, zodat de 007 in de week van 15-12-2014 nog een aantal keer een spitsdienst op lijn 240, Amstelstation - Wetenschappelijk Centrum Watergraafsmeer vv. reed en daarna ook buiten dienst ging in afwachting op verkoop. In januari 2015 werden de bussen ontdaan van de GVB-apparatuur, zoals VeTag, mobilofoon en chipkaartapparatuur. De 008, die kampte met grote technische problemen, die overigens beide wagens tot "kwetsbare bussen"maakte, werd alsnog gerepareerd. Kiepe Düsseldorf was hoofdverantwoordelijke en moest bij defecten naar Amsterdam komen, waarbij zij pas kwamen als het hun uitkwam. De oplossing van een defect had vaak tot gevolg dat een nieuw onderdeel moest worden aangemaakt, hetgeen ook weer geruime tijd in beslag nam, zodat bij een storing de bus weken tot maanden aan de kant stond. Een eventuele verkoop voor een dienst in Twente per 01-12-2014 ging uiteindelijk niet door. Op 16 maart 2015 werden de bussen uiteindelijk teruggegeven aan VDL, die de bussen na een ombouwfase eind 2015 in dienst wilde stellen op de dienst van Eindhoven naar Eindhoven Airport, maar de bussen stonden medio maart 2016 nog steeds buiten dienst bij VDL.
In mei 2017 werden de bussen uiteindelijk beschikbaar gesteld aan de firma Hermes in Eindhoven voor de dienst op de BRAVO-stadslijnen in Eindhoven. De 007 en 008 kregen uiteindelijk de parknummers 1291 resp. 1290 en worden slechts sporadisch ingezet en staan veelal werkloos in een hoekje van de stalling.
Op 24-12-2019 werden beide wagens weer ingeleverd bij het werkplaatsbedrijf van VDL, VDL Busland in Eindhoven.
| Afgiftedatum | Indeling | ||||||||||||
| Busnr. | Kentekenbewijs | In Dienst | Op Dienst | Kenteken | Chassisnummer | Motornummer | Bouwnummer | Zit/Staanplaatsen | Gewicht | Laatste inzet | Op Dienst | Afvoerdatum | Afvoer naar |
| 007 | 11-07-2011 | 30-01-2012 | 22-.. | BZ-HR-04 | XL9P23HBBV0352076 | 35+2/61 + 1 rolstoelplek | 20225 kg | 22-12-2014 | 240-03 | 16-03-2015 | VDL Bus tbv. export/doorverkoop | ||
| 008 | 11-07-2011 | 30-01-2012 | 22-.. | BZ-HR-03 | XL9P23HBBV0352078 | 35+2/61 + 1 rolstoelplek | 20225 kg | 05-11-2014 | 22-21 | 08-12-2014 | VDL Bus tbv. export/doorverkoop |


