AOM 42, Lijn DH, Prins Hendrikkade, periode 1883-1895.
Foto: verzameling René van Lier

Home > Tram > Paardentram > Serie > Serie 6 (42)

Amsterdamsche Omnibus Maatschappij - Serie 42
Serie:
42
Type: Imperiaal - Paardentramrijtuig
Bouwjaar: 1878
Fabrikant wagenbak: J. Stephenson Cie. (USA)
Lengte :
5750 mm(wagenbak met balkons)
Lengte :
3690 mm(wagenbak zonder balkons)
Lengte :
1030 mm(balkons)
Breedte:
2010 mm
Hoogte:

Radstand:
1550 mm
Wieldiameter:
700 mm
Gewicht :

Aanschafprijs :

Passagiersindeling :
32-12


tekening AOM 42
Verzameling: René van Lier.



In 1878 betrok men twee wagens uit de USA, een dichte 41 van alweer het standaardtype en deze imperiaalwagen, nummer 42, die in juni in bedrijf kwam. Het feit dat deze twee wagens één van de weinige zijn die nog door de AOM in later jaren zijn afgevoerd, doet vermoeden dat Beijnes het in kwaliteit won van het buitenland.

De wagenbak kwam overeen met de gewone dichte wagen 41, maar de wagen bezat een imperiaal en bood in totaal 32 zitplaatsen(16 beneden en 16 bovenop) en 12 staanplaatsen(6 op elk balkon). Boven was geen gelegenheid om naar de andere kant van de bank te gaan, zodat vanaf het ene balkon met een trap langs de wagenbak de ene zijde van de daklangsbank kon worden bereikt en vanaf het andere balkon de andere. In de wagenbak waren zoals gebruikelijk de beide langsbanken tegenover elkaar geplaatst, terwijl bovenop de beide langsbanken ruggelings tegen elkaar geplaatst waren.
In tegenstelling tot een gewone paardentramwagen moest een imperiaalwagen getrokken worden door twee paarden.

De gewone dichte wagens hadden aanvankelijk 16 zitplaatsen (de imperiaalwagens dus 32 zitplaatsen, 16 beneden en 16 boven), maar in november 1880 besloot men om gedurende het winterseizoen, van 1 oktober tot 1 mei, als de reizigers dikkere kledij droegen, dit aantal op 14 te brengen. Over het bordje dat melding maakte van de 16 zitplaatsen werd een bordje gehangen dat melding van dat winters gebeuren maakte. Rond 1893 werd het aantal zitplaatsen bij deze serie definitief op 14 gebracht(het bovendek bleef wel 16) en aantal staanplaatsen bleef 10, hetgeen verdeeld was in 5 staanplaatsen per balkon. Dit alles betekende dus voor de imperiaalwagens, zoals deze 42, dat de plaatsindeling werd gereduceerd tot 30 zitplaatsen(1x 14 en 1x 16). Tevens werd op het voorbalkon met 1 staanplaats gereduceerd, waarmee de plaatsindeling 5+14/16+6 werd, ofwel 30-11.

In de periode 1880-1883 waren de rijtuigen voor iedere lijn in specifieke kleuren geschilderd: bruin/geel, bruin, blauw, geel, groen/zwart, grijs, groen, rood.
Voor zover deze kleuren bekend zijn, worden zij bij de afzonderlijke serie genoemd. Welke kleuren de overige wagens hadden, weten wij niet.
Vanaf 1883 af werden de rijtuigen blauw met bruine panelen. De maatschappijnaam werd voluit op het onderpaneel gezet, eerst met grote letters over de gehele lengte en vervolgens met kleinere letters op drie regels in het midden.
Voor 1880 was men al begonnen langwerpige koersborden opzij op het dak en ronde op de kop van de luifels te plaatsen. In 1883 kwamen er drie kortere borden opzij op het dak en kopborden in per lijn verschillende vorm en kleur.
Van 1888 tot 1894 stonden in plaats van de zijkoersborden reclameborden met de tekst "Van Houten's Cacao de beste - goedkoopste in gebruik"op het dak. Kort na de invoering hiervan kwam er één kort zijkoersbord midden op het bovenpaneel.

Of het rijtuig oorspronkelijk kopraampjes boven de luifels had, weten wij niet. In ieder geval werd voor of in het jaar 1893 bij dit rijtuig de luifels hoger geplaatst en een doorlopende lijst rondom aangebracht. De remblokken zaten toen waarschijnlijk net als bij de 41 aan de binnenkant van de wielen, maar kunnen eerst aan de buitenkant hebben gezeten.

De 42 deed in eerste instantie, althans in ieder geval in 1880, dienst als reservewagen op lijn DS (Dam - Sarphatistraat), die werd geëxploiteerd vanuit de remise Veemarkt.
De wereldtentoonstelling betekende een massaal vervoer op de in mei 1883 verlengde lijn DPC (Dam - PC Hooftstraat), geëxploiteerd vanuit de remise Stadhouderskade, zodat vanaf 16 juni 1883 op deze lijn de imperiaalwagens gingen rijden. De 42 reed als vaste wagen op dienstwagen 1. Bij mooi weer werd die wagen dan vervangen door de open wagen 71, die dan op de plek van de 42 werd ingezet. Op dagen dat die open wagens werden ingezet, werden de dan vrijgekomen imperiaalwagens, waaronder dus ook de 42, wel als extra trams ingezet. Na afloop van de wereldtentoonstelling op 1 oktober 1883 gingen de imperiaalwagens naar lijn DH.
De 42 ging als vaste dienstwagen, dienstwagen 1, rijden op lijn DH (Dam - Haarlemmerplein), die werd geëxploiteerd vanuit de remise Droogban(vanaf 1892: remise Brouwersgracht). In 1893 was de wagen inmiddels in gebruik als reservewagen voor lijn DH en werd dus alleen ingezet als een vaste wagen defect was op diens plek en zodra die gerepareerd was, werd de wagen weer teruggeruild en ging de reservewagen weer op reserve.
Van mei t/m november 1895 werd op het Museumplein de tentoonstelling voor het hotel- en reiswezen gehouden, waardoor wederom de imperiaalwagens op de hiernaartoe rijdende lijn DW(voorheen DPC) (Dam - Willemsparkweg), geëxploiteerd vanuit de remise Willemspark, hier moesten worden ingezet om het massale passagiersaanbod te kunnen vervoeren. De 42 reed hier ook van 1 juli tot 5 oktober 1895. Hierna was het vrijwel gedaan met de inzet van imperiaalwagens en gingen deze vrijwel alle buiten dienst.

In 1897 werd de 42 gesloopt.

Laatste inzet
Wagennr.   Aflevering    In Dienst Op Lijn Buiten Dienst         op lijn    Afvoer op Afvoer naar
      42         -    -1878         -06-1878       DS          -10-1895             DW          -    -1897 gesloopt door de AOM









                 






Traminfo.nl © 2003-2015 | Contact  | Colofon | Disclaimer | Links